Հայաստանի գետերը

Հայաստանի գետերը

Թարմացված է Հունիս 15, 2026


Հայաստանը լեռնային և քարքարոտ երկիր է, որն իր բարձր դիրքի շնորհիվ հարուստ է ջրի պաշարներով։ Երկրի տարածքի 4,7%-ը կազմում է ջուրը։ Հայաստանը հաճախ անվանել են «գետերի և լճերի երկիր»։ Մեր այս հոդվածում կխոսենք Հայաստանի ամենամեծ գետերի մասին։

Երկրի գետերը սնվում են ստորգետնյա, հալոցքային և անձրևային ջրերից։ Թեև դրանք հիմնականում փոքր գետեր են, սակայն շատ մեծ է դրանց նշանակությունը երկրի տնտեսության համար։

Սկսե՛նք մեր հայրենիքի մայր գետից։

Հայաստանի գետերը #1 Արաքս

Արաքս գետը

Արաքսը Հայաստանի ամենամեծ գետն է: Ավելին, այն համարվում է Կովկասի ամենաերկար գետերից մեկը: Ընդհանուր երկարությունը 1072 կմ է, որից գրեթե 200 կմ հոսում է Հայաստանի և Թուրքիայի սահմանով: Պատմականորեն գետը հայտնի է նաև Երասխ անունով: 

Արաքսը սկիզբ է առնում Բյուրակն լեռներից բխող աղբյուրներից, այնուհետև նրան են միանում Ախուրյան, Քասաղ, Հրազդան, Ազատ գետերը և մի շարք այլ վտակներ։ Արաքսը հոսում է Հայկական լեռնաշխարհի ամբողջ տարածքով և միանալով Կուրին՝ թափվում Կասպից ծովը։

Հայաստանի գետերը #2 Ախուրյան

Ախուրյան գետը

Ախուրյանը սկիզբ է առնում Շիրակի մարզում գտնվող Արփի լճից և միանում է Արաքս գետին Բագարան գյուղի մոտ (հայ-թուրքական սահման): Այն ունի ընդհանուր 205 կմ երկարություն և հանդիսանում է Հայաստանի ջրառատությամբ երրորդ գետը: Գետի ձախ ափին Գյումրին է, իսկ աջ ափին՝ Հայաստանի պատմական մայրաքաղաք Անիի ավերակները: Ախուրյանի ջուրը ոռոգման նպատակով օգտագործելու համար գետի ձախ ափին կառուցվել է ջրանցք, որի երկարությունը գրեթե 47 կմ է: Ջրանցքը ոռոգում է Շիրակի մարզի շուրջ 10 հզ հա հողատարածք։

Հայաստանի գետերը #3 Որոտան

Որոտան գետը

Որոտանը սկիզբ է առնում Սյունիքի բարձրավանդակի լանջերից և հոսում է Սյունիքի մարզի հյուսիսային մասով։ Գետի ընդհանուր երկարությունը 178 կմ է, որից 119 կմ անցնում է Հայաստանի սահմաններում, իսկ ևս 59 կմ Լեռնային Ղարաբաղի տարածքով։

Գետի ափին տեղակայված են բազմաթիվ պատմական վայրեր՝ Տաթևի վանական համալիրը, «ՏաԹևեր» ճոպանուղին, Սիսավան եկեղեցին և այլն: Որոտանի կիրճում են գտնվում նաև հայտնի «Սատանի կամուրջը» և գեղատեսիլ Շաքիի ջրվեժը։ Ջրվեժի բարձրությունը 18մ է։ Այն գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Բնապահպանության նախարարության բնության պետական հուշարձանների ցանկում։

Հայաստանի գետերը #4 Դեբեդ

Դեբեդ գետը

Դեբեդը Հայաստանի ամենաջրառատ լեռային գետն է։ Այն հոսում է Լոռու մարզով և սնվում է Լոռու լեռներից հոսող գետակներից։ Դեբեդը կազմավորվում է Ձորագետ և Փամբակ գետերի միախառնումից և Վրաստանի սահմաններում թափվում է Խրամ գետը։ Ընդհանուր երկարությունը 178 կմ է, իսկ ավազանը՝ մոտ 4050 կմ²: 

Դեբեդի ափին են գտնվում Հայաստանի բազմաթիվ պատմական վայրեր և հուշարձաններ՝ Հաղպատի և Սանահինի վանական համալիրները, Ախթալան, Քոբայրը։ Գետը նաև ձևավորում է գեղատեսիլ կիրճ, որի երկայնքով ճանփորդելիս իրական բավականություն ես ստանում շրջապատող հարուստ բնությունից: Կիրճի խորությունը հասնում է մինչև 350 կմ:

Հայաստանի գետերը #5 Հրազդան

Հրազդան գետը

Image credits: Wikipedia

Հրազդանը Հայաստանի երկրորդ խոշոր գետն է: Այն սկիզբ է առնում Սևանա լճից և հոսում է Հայաստանի մայրաքաղաք Երևանի միջով: Գետն անցնում է Գեղարքունիքի, Կոտայքի և Արարատի մարզերով ու հայ-թուրքական սահմանի մոտ թափվում է Արաքսի մեջ։

Գետի վրա կառուցված են բազմաթիվ ջրանցքներ և հիդրոէլեկտրակայաններ: Գետի ջուրն օգտագործվում է նաև ոռոգման նպատակով: Հրազդանի վրա կառուցված են բազմաթիվ կամուրջներ: Դրանցից ամենահինը (17-րդ դար) «Կարմիր կամուրջն» է, որը գտնվում է Երևանում: Կամրջի անվանումը կապված է կարմիր տուֆից կառուցված լինելու հետ։ Ցավոք, այսօր կամուրջը կիսով չափ փլուզված է:

Հայաստանի գետերը #6 Արփա

Արփա գետը

Արփան սկիզբ է առնում է Վայոց ձորի մարզում և հոսելով Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության տարածքով՝ թափվում է Արաքս գետի մեջ: Արփայի ընդհանուր երկարություն 126 կմ է, այն համարվում է Արաքսի ձախ վտակը: 

Արփա գետի վրա է կառուցված Կեչուտի ջրամբարը, որից սկիզբ է առնում Արփա-Սևան ջրաթեք թունելը: Գետի վերին հոսանքում են գտնվում Ջերմուկ առողջարանը և Ջերմուկի ջրվեժը, որը Հայաստանի գլխավոր տեսարժան վայրերից է։

Հայաստանի գետերը #7 Ձորագետ

Ձորագետ գետը

Ձորագետը Դեբեդի ձախ վտակն է, սկիզբ է առնում Ջավախքի լեռնաշղթայի լանջերից և հոսում է Լոռու մարզով։ Գետի ընդհանուր երկարությունը 67 կմ է: Գետի ջուրն օգտագործվում է ոռոգման և էլեկտրաէներգիա ստանալու նպատակներով: Ձորագետը միանում է Փամբակին և թափվում Դեբեդ գետը:

Հայաստանի գետերը #8 Աղստև

Աղստև գետը

Աղստև գետը սկիզբ է առնում Փամբակի լեռներից և հոսում է Հայաստանի և Ադրբեջանի տարածքով: Գետն ունի 133 կմ երկարություն և հանդիսանում է Կուր գետի աջակողմյան վտակը: Դիլիջան ու Իջևան քաղաքները տեղակայված են Աղստևի երկայնքով: Գետի վրա կա նաև ջրամբար, որը կոչվում է «Ջողասի ջրամբար»: 

Դեպի ծով ելք չունեցող Հայաստանում շատ են լճերը, գետերն ու գետակները, որոնց շրջակայքն առանձնանում է յուրահատուկ գեղեցկությամբ և հմայքով։ Այցելե՛ք Հայաստան և վայելե՛ք հայոց բնաշխարհի ճոխությունը։

 

Armenia Discovery
Ստեղծված է Մայիս 03, 2019 / Թարմացված է Հունիս 15, 2026

Հեղինակ՝ Armenia Discovery

Ձեզ կարող է նաև հետաքրքրել

Յուրաքանչյուր նորեկի համար ճանապարհորդական խորհուրդներ, որոնք պետք է իմանա Հռոմ գնալուց առաջ
Հունիս 18, 2026 Յուրաքանչյուր նորեկի համար ճանապարհորդական խորհուրդներ, որոնք պետք է իմանա Հռոմ գնալուց առաջ

Հռոմը աշխարհի ամենահայտնի զբոսաշրջային ուղղություններից մեկն է։ Ամեն տարի միլիոնավոր մարդիկ հոսում են այս հնագույն քաղաք՝ տեսնելու նրա տեսարժան վայրերը և վայելելու նրա մշակույթը։ Եթե մոտ ժամանակներս պլանավորում եք այցելել Հռոմ, կան մի քանի բաներ, որոնք...

Շարունակել
Ինչպես պլանավորել ձեր առաջին ուղևորությունը Մեծ Բրիտանիայից դեպի Հայաստան
Հունիս 18, 2026 Ինչպես պլանավորել ձեր առաջին ուղևորությունը Մեծ Բրիտանիայից դեպի Հայաստան

Հայաստանը չափազանց թերագնահատված հանգստավայր է։ Այստեղ շատ բան կա տեսնելու և անելու՝ լինի Սևան լճի շուրջը գտնվող վանքերի խիստ գեղեցկությունը, թե յոթերորդ դարի ավերված Ամբերդ ամրոցը։ Հայաստանը դարերի պատմությամբ լեցուն երկիր է։ Եթե պլանավորում եք այցելել...

Շարունակել
Ինչպես պլանավորել ձեր ուղևորությունը Նյու Յորքից դեպի Հայաստան
Հունիս 18, 2026 Ինչպես պլանավորել ձեր ուղևորությունը Նյու Յորքից դեպի Հայաստան

Հայաստանը, հավանաբար, առաջին հերթին մտքովդ չի անցնում, երբ պլանավորում ես հաջորդ արձակուրդդ, սակայն այս անհավանական երկիրը դառնում է ավելի գրավիչ միջազգային զբոսաշրջիկների համար։ Երկիրը ունի հետաքրքիր մշակութային ժառանգություն և բնության գեղեցկություն, որը երևում է ամեն քայլափոխի։...

Շարունակել
Պլանավորել ուղևորություն