Վերին Նավեր հնավայր

Վերին Նավեր հնավայր

Վերին Նավերի հնավայրը գտնվում է Արագածի հարավային լանջերին, Արագածոտնի մարզում՝ Աշտարակից մոտ 5 կիլոմետր և Երևանից մոտ 30 կիլոմետր արևմուտք։ Թվագրվում է Ք․ա 20-րդ դարով։ Այն մեծածավալ դամբարանադաշտ է՝ բրոնզեդարյան դամբարանաբլուրներով, որը մեկ-մեկուկես կիլոմետր հեռավորության վրա հարևանում է մեկ այլ հայտնի դամբարանադաշտի՝ Ներքին Նավերի հետ։ Երկու հուշարձանների անվանումներում կրկնվող «Նավեր» բառը, ըստ հնագետ Հակոբ Սիմոնյանի, կապվում է հին հայկական այն հավատալիքի հետ, որ հանգուցյալը հանդերձյալ կյանք էր մեկնում նավակով։

2011–2012 թվականներին պեղված խոշորագույն դամբարանաբլուրներից մեկի տրամագիծը կազմել է 50 մետր, բարձրությունը՝ 2 մետր. դրա տակ հայտնաբերվել են երկու դամբարանախցեր։

Այս դամբարանախցերում հայտնաբերվել են ոսկյա զարդեր, կարնելիանե ուլունքներ, եգիպտական ֆայանս և ապակի, կանաչ օբսիդիանից միկրոլիթային սայրիկ (նյութագիտական վերլուծությամբ՝ ծագումով Վանա լճի մոտակա Նեմրութ լեռից), վեցթև աստղաձև զարդանախշով բրոնզե դաշույնի կոթի գլխիկ և ուշբրոնզեդարյան բնորոշ սևափայլ խեցեղեն։ Հայտնաբերված իրերի բազմազանությունը վկայում է Եգիպտոսին և Փոքր Ասիայի արևելքին հասնող առևտրային կապերի մասին։

Ըստ Հակոբ Սիմոնյանի հրապարակային տվյալների՝ Վերին Նավերում պեղվել է շուրջ 7000 քառակուսի մետր տարածք և արձանագրվել շուրջ 70 դամբարանաբլուր, որոնք, ի տարբերություն հարևան Ներքին Նավերի 8 իշխանական դամբարանների, պատկանում են շարքային բնակչության ներկայացուցիչներին։


Քարտեզ