Սևսարի հնագույն աստղադիտարան

Սևսարի հնագույն աստղադիտարան

Սևսարը գտնվում է Վարդենիսի լեռնաշղթայի արևմտյան հատվածում, Վարդենյաց (նախկին Սելիմի) լեռնանցքից մոտ 3 կմ արևելք, Գեղհովիտ գյուղի վարչական տարածքում։ Այն գտնվում է ծովի մակարդակից մոտ 2600–2700 մ բարձրության վրա։ Այն հայտնի է հատկապես իր ժայռապատկերներով։

Հնավայրը հայտնաբերել է Սուրեն Պետրոսյանը 1965 թվականին։ Կենտրոնական մասի յուրօրինակ ժայռապատկերը՝ 6 քառակուսի մետր մակերեսով, ըստ Բենիկ Թումանյանի, պատկերում է Ծիր Կաթինը: Կա վարկած, որ Սև Սարի խառնարանը, որը գտնվում է ժայռապատկերների մոտ, ձևավորվել է երկնաքարի ընկնելու հետևանքով։

2021 թվականին Մարկ Ֆրինկուն, Ռաուլ Պերես-Էնրիկեսը և Լևոն Աղիկյանը կրկին ուսումնասիրել են Սևսարի կենտրոնական ժայռապատկերը։ Նրանք առանձնացրել են խոր փոսիկ, որտեղ տեսականորեն կարող էր տեղադրվել ուղղաձիգ ձող՝ գնոմոն։ Հեղինակները համեմատել են համակենտրոն շրջանների չափերը ուշ բրոնզի դարի արևադարձների և գիշերահավասարների ժամանակ հնարավոր ստվերների երկարությունների հետ և առաջարկել, որ պատկերը կարող էր օգտագործվել որպես արևային դիտարկումների միջոց։

Գեղամա լեռների ժայռապատկերների ընդհանուր համալիրում առկա են ուշ նեոլիթից մինչև երկաթի դար թվագրվող պատկերներ։


Քարտեզ