Խոտակերաց վանքը (նաև՝ Քարկոփի Սուրբ Աստվածածին վանք) գտնվում է Վայոց ձորի մարզում՝ Խաչիկ գյուղից մոտ 1,5 կմ հյուսիս-արևմուտք՝ պատմական Քարկոփ բնակավայրի տարածքում։ Վանքը կառուցված է լեռնալանջի փոքր հարթակի վրա և ներառված է Հայաստանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում։
Խոտակերաց վանական համալիրը բաղկացած է եղել Սուրբ Աստվածածին գլխավոր եկեղեցուց և կից կառույցներից։ Գլխավոր եկեղեցին թվագրվում է X դարով։ Վանական համալիրի մեջ են մտնում գլխավոր՝ Սբ Աստվածածին եկեղեցին, կից գավիթը, զույգ մատուռները։ Եկեղեցին կառուցված է կոպտատաշ բազալտի ոչ մեծ քարերից։
Պահպանված գլխավոր կառույցը՝ Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին, պատկանում է գմբեթավոր խաչաձև եկեղեցիների տիպին։ Եկեղեցին արտաքինից ուղղանկյուն ծավալ ունի, իսկ ներքին տարածությունը կազմակերպված է խաչաձև հորինվածքով՝ չորս անկյուններում տեղադրված ավանդատներով։ Պատերը կառուցված են կոպիտ մշակված բազալտե քարերով։
Եկեղեցու նախնական ծածկը և գմբեթը չեն պահպանվել։ Այսօր կանգուն են հիմնականում պատերը, իսկ վանքի մյուս կառույցներից պահպանվել են գավթի հիմքերը և առանձին շինությունների մնացորդներ։
Վանքի վաղ կառույցը հետագայում ավերվել է ուժեղ երկրաշարժի հետևանքով։ Այն վերականգնվել է Սյունյաց իշխանուհի Շուշանը, որը նշված է վանքի պատի արձանագրություններում։ Այն կրկին վերականգնվել է 13-րդ դարի վերջին՝ Սմբատ Օրբելյանի հովանավորությամբ և Նորավանքի եպիսկոպոս Սարգիսի վերահսկողությամբ։
