Ջերմուկի ջրվեժը, որը ժողովրդի մեջ առավել հայտնի է «Ջրահարսի մազեր» անունով, Հայաստանի բնության ամենապոետիկ ու գեղեցիկ հուշարձաններից մեկն է։
Այն գտնվում է Վայոց Ձորի մարզում՝ ծովի մակարդակից շուրջ 2000 մետր բարձրության վրա։ Մոտ 70 մետր բարձրությունից գահավիժող այս ջրվեժն ունի մի յուրահատուկ տեսք. այն ուղղահայաց չի թափվում, այլ մեղմորեն հոսում է Արփա գետի կիրճի թեք ժայռերի վրայով՝ ստեղծելով արծաթափայլ վարսերի տպավորություն։
Ջրվեժի անվանումը կապված է մի հուզիչ ավանդազրույցի հետ։ Պատմում են, որ մի գեղեցիկ արքայադուստր սիրահարվում է մի համեստ հովվի։ Նրա հայրը՝ իշխանը, խիստ դեմ էր այդ միությանը և անիծում է դստերը՝ հայտարարելով, որ եթե նա մեկ անգամ ևս տեսնվի իր սիրեցյալի հետ, ապա ջրահարս կդառնա ու երբեք ջրից դուրս չի գա։ Սակայն սերն ավելի ուժեղ էր, քան վախը։ Որպեսզի սիրեցյալը կարողանա բարձրանալ ժայռերով ու հասնել իր պատուհանին, օրիորդը ցած է թողնում իր երկար ու հաստ հյուսերը։ Այդ պահին անեծքը կատարվում է. գեղեցկուհին վերածվում է ջրահարսի, իսկ ժայռերից կախված նրա վարսերը դառնում են այն հրաշք ջրվեժը, որը տեսնում ենք այսօր։
Ջերմուկի ջրվեժ այցելելը թարմացնող փորձառություն է թե՛ բառացի, թե՛ փոխաբերական իմաստով։ Նույնիսկ ամենաշոգ ամռանը ձորից բարձրացող ջրային մառախուղը օդը դարձնում է զով ու թարմ, իսկ ջուրը միշտ մնում է սառնորակ։ Չնայած ջրվեժը գեղեցիկ է տարվա բոլոր եղանակներին, այն առավել հզոր ու տպավորիչ է դառնում ուշ գարնանը և վաղ ամռանը, երբ լեռներում ձյունը սկսում է առատորեն հալչել։
Ճամփորդների համար ջրվեժը հեշտ հասանելի է և մնում է սիրելի վայր թե՛ լուսանկարվելու, թե՛ բնության գրկում հանգիստ մտորումների համար։ Այն ներկայացնում է ավելին, քան պարզապես բնական երևույթ. այն Հայկական լեռնաշխարհի վայրի ու ռոմանտիկ ոգու խորհրդանիշն է։ Անկախ նրանից՝ ձեզ գրավում է դրա յուրահատուկ հոսքը, թե դրա շուրջ հյուսված լեգենդը, այս վայրը Հայաստանի հարավային սրտում անպայման այցելության արժանի անկյուն է։
