Կայանբերդը, որը հանդիպում է նաև Կայանաբերդ անվամբ, գտնվում է Լոռու մարզում՝ Հաղպատից 2 կմ արևմուտք։ Ամրոցը զբաղեցնում է Հաղպատ գետի և Ժիվանք գետակի միախառնման վայրում բարձրացող հրվանդանը։ Կիրճերը բնական պատնեշ են ստեղծել դրա շուրջ, իսկ Հաղպատի հետ կապն ապահովվել է Շերեկի ձորով անցնող ճանապարհով և XIII դարի քարե կամրջով։
Ամրոցի ներսում գտնվող Սուրբ Աստվածածին եկեղեցու արձանագրությունը շինարարությունը թվագրում է 1233 թվականով։ Հաղպատի առաջնորդ Հովհաննես եպիսկոպոսը նշում է, որ Խորեզմի զորքերի արշավանքներից հետո վանքի Սուրբ Նշանի մասունքի և միաբանների համար անվտանգ ապաստան չկար։ Իվանե Զաքարյանի, նրա որդի Ավագի և Զաքարեի որդի Շահնշահի համաձայնությամբ նա կառուցել է ամրոցն ու եկեղեցին՝ դրանք Հաղպատի վանքին պատկանեցնելով։
Պատմաբան Ռաֆայել Մաթևոսյանի ուսումնասիրությամբ՝ X–XIII դարերի աղբյուրներում հիշատակվող և Կյուրիկյանների օորոք կառուցված Կայան բերդը հաճախ նույնացնում են Հաղպատի մոտ գտնվող Կայանաբերդի հետ։ Այնուամենայնիվ, այն ամենայն հավանականությամբ Աղջկա բերդն է։ Հետևաբար այդ վաղ պատմական հիշատակությունները չի կարելի վերագրել Հաղպատի մոտ գտնվող ամրոցին։ Վերջինս Կայան է անվանվել ավելի ուշ։
Ամրոցն ունի 120 մետր երկարություն, իսկ լայնությունը չի գերազանցում 20 մետրը։ Պարիսպներն ամրացված են եղել ավելի քան տասնհինգ կլորավուն բուրգ-աշտարակներով։ Տարածքը բաժանվել է հարավային և հյուսիսային հատվածների, որոնք միմյանցից անջատվել են ներքին պարսպով ու հաղորդակցվել թաղածածկ դարպասով։ Գլխավոր մուտքը բացվել է հարավից, երկրորդը՝ արևմուտքից։ Ներսում պահպանվել են շինությունների, ջրավազանների և թրծված կավե ջրատարների հետքեր։ Ջուրը բերդ է հասցվել Ակներից հարավ գտնվող լեռնային աղբյուրներից։
Ամրոցի կողմում գտնվում է Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին, որը հայտնի է նաև Դսեվանք անունով։ Այն դրսից ուղղանկյուն, ներսից խաչաձև գմբեթավոր կառույց է։ Արևմտյան մուտքի բարավորը հավաքված է երեք քարից, որոնցից կենտրոնականն ունի խաչաթև հիշեցնող կտրվածք։ Եկեղեցին մեծապես վնասվել է 1668 և 1827 թվականների երկրաշարժերից, իսկ 1827-ին փլվել է նաև գմբեթը։
