Պարույր Սևակի տուն-թանգարանը գտնվում է Արարատի մարզի Զանգակատուն գյուղում, Պարույր Սևակի փողոցի 1-ին փակուղի, տուն 1 հասցեում։ Թանգարանի ստեղծման որոշումը կայացվել է բանաստեղծի մահից հետո՝ 1972 թվականին, իսկ բացումը տեղի է ունեցել 1981 թվականին՝ Սևակի մահվան 10-րդ տարելիցին։
Թանգարանի նախագիծը հեղինակել է ճարտարապետ Ջիմ Թորոսյանը, որը Պարույր Սևակի մտերիմ ընկերներից էր։ Նախագծով նախատեսված էր ամբողջական համալիր՝ նախասրահ-դահլիճ, մի քանի ցուցասրահ, մատուռ-զանգակատուն և ամֆիթատրոն։ Սակայն ծրագիրն ամբողջությամբ չի իրականացվել, և կառուցված նախասրահն այսօր ծառայում է որպես հիմնական ցուցասրահ։
Թանգարանային տարածքը չի սահմանափակվում միայն ցուցասրահով։ Դրա մաս են կազմում նաև Պարույր Սևակի հայրական տունը և նրա տնկած այգին։ Այգու տարածքում՝ հայրական ծիրանենու տակ, թաղված են Պարույր Սևակը և նրա կինը՝ Նելլի Մենաղարիշվիլին։
Թանգարանի ֆոնդերում պահվում է ավելի քան 1982 թանգարանային առարկա, որոնցից 880-ը դասվում են գիտաօժանդակ ֆոնդին։ Հավաքածուն ներառում է փաստաթղթեր, լուսանկարներ և կենցաղային առարկաներ։ Ցուցադրության մեջ ներկայացված են Սևակի անձնական իրերը՝ գրասեղանը, գրամեքենան, գրիչները, գրքերը, վկայականները, ձեռագրերը, լուսանկարները, կահույքի և կենցաղային իրերի նմուշներ։
Թանգարանը կազմակերպում է ոչ միայն հիմնական ցուցադրություն, այլև գրական, կրթական և մշակութային միջոցառումներ։
