Հրեշտակների ձոր

Հրեշտակների ձոր

  • Դաշտակար գյուղ, Արարատի մարզ

Վեդի քաղաքի հարևանությամբ՝ Դաշտակար գյուղի մոտ, թաքնված է Արարատի մարզի ամենատպավորիչ անկյուններից մեկը՝ «Հրեշտակների ձորը» (Angels Canyon): Եթե Խոսրովի արգելոցը Հայաստանի բնության «կենդանի լաբորատորիան» է, ապա այս կիրճը նրա ինքնատիպ քարե պատկերասրահն է՝ փորված չոր ու ամայի լանդշաֆտի սրտում։

Կիրճն իրենից ներկայացնում է նեղ ու ոլորապտույտ մի հովիտ, որի դեղնավուն ավազաքարե և կարմրավուն երանգ ունեցող պատերը հասնում են մինչև 15 մետր բարձրության։ Այս շերտերի պատմությունը սկսվում է շուրջ 60 միլիոն տարի առաջ՝ հնագույն օվկիանոսի հատակի տեկտոնական փոփոխությունների ժամանակ։

Հազարամյակների ընթացքում այժմ արդեն ցամաքած Կոտուց գետը համբերատար կերտել է նստվածքային ապարները՝ թողնելով ալիքաձև նախշերի ու քանդակների մի բարդ լաբիրինթոս։ Տեղացիներն այս բնական հրաշքը հաճախ նմանեցնում են հայկական միջնադարյան եկեղեցիների նուրբ քարագործությանը. հենց այս «աստվածային» վարպետության շնորհիվ էլ վայրը ստացել է իր երկնային անունը։

Դեպի կիրճ տանող ուղին լի է խորհրդանշական կանգառներով, որոնք պատրաստում են այցելուին սպասվող տեսարանին։ Ճանապարհին ձեզ կդիմավորի «Քարե գիրքը»՝ մի հսկայական ժայռաբեկոր, որը դարերի ընթացքում բնական քայքայման արդյունքում կիսվել է և այսօր հիշեցնում է բացված մի հնամենի մատյան։ Քիչ այն կողմ վեր է խոյանում «Հրեշտակների կամարը»՝ ոսկեգույն ավազաքարից կերտված բնական դարպասը, որն ասես ազդարարում է մուտքը դեպի կիրճի միստիկական խորքերը։

Այստեղի լանդշաֆտն իրավամբ կարելի է անվանել «մարսիական»։ Այն գրեթե զուրկ է բուսականությունից, ինչն ստեղծում է յուրօրինակ տիեզերական մթնոլորտ։ Այս քարե լռության միակ տերերն ու բնակիչներն են հայկական կրիաներն ու երկնքում հանդարտ սավառնող տափաստանային արծիվները։

Այս վայրի գլխավոր գաղտնիքը բացահայտվում է լույսի ու ստվերի խաղի մեջ։ Երբ արևի շեղակի ճառագայթները հպվում են կիրճի պատերին, քարն ասես կենդանանում է՝ վերածվելով հեղուկ ոսկու։ Սա մի վայր է, որն առաջարկում է այլաշխարհիկ փախուստ և բացարձակ անդորր՝ Երևանի աղմուկից ընդամենը մեկ ժամ հեռավորության վրա։