Հայաստանի ջրվեժներ

Իր բազմաթիվ բնական տեսարժան վայրերի շնորհիվ՝ Հայաստանը շատ բան ունի առաջարկելու թե տեղացի, թե օտարերկրյա զբոսաշրջիկներին։ Մեր երկրում կան բազմաթիվ բարձր լեռներ, խոր կիրճեր և հոսող լեռնային գետեր, ուստի ջրվեժներ կարելի է գտնել գրեթե յուրաքանչյուր շրջանում։

Այս հոդվածում մենք պատմելու ենք մեր տարածաշրջանի ամենահայտնի ջրվեժների մասին։ Պատրաստ ե՞ք։

Հայաստանի ջրվեժներ #1 Ջերմուկի ջրվեժ

Ջերմուկը Հայաստանի ամենաբարձր ջրվեժներից է, դրա բարձրությունը 68 մետր է։

Այս բնական հրաշքը գտնվում է Վայոց Ձորի մարզի Ջերմուկ քաղաքում։ Ջրվեժը հիշեցնում է ջրահարսի մազերը։ Ըստ լեգենդի՝ ջրվեժի ժայռերի վրա գտնվում էր հայ ազնվականի ամրոցը։

Ջերմուկի «Ջրահարսի վարսերը» ջրվեժի լեգենդը

Նա ուներ մի չքնաղ դուստր, ում ձեռքը խնդրելու էին գալիս աշխարհի տարբեր ծայրերից։ Սակայն օրիորդը մերժում էր բոլորին, քանի որ սիրահարված էր մի հասարակ հովվի որդու։

Ամեն օր աղջիկն իր դղյակի պատուհանից ձորն էր իջեցնում երկար մի պարան, որպեսզի սիրելին կարողանա բարձրանալ իր մոտ։ Մի օր հայրը հայտնաբերում է պարանն ու բարկացած անիծում դստերը.

«Եթե մեկ էլ հանդիպես այդ հովվին, թող ջրահարս դառնաս ու երբեք ջրից դուրս չգաս»։

Հաջորդ օրը, պարանի փոխարեն, աղջիկը ձորն է կախում իր երկար ու հյուսքերով վարսերը։ Այդ պահին հոր անեծքը կատարվում է. գեղեցկուհին վերածվում է ջրահարսի, իսկ ժայռերից կախված նրա նրբակերտ մազերը դառնում են հրաշագեղ մի ջրվեժ։

Այսօր այն Ջերմուկի ամենասիրված տեսարժան վայրերից է, որը ժողովուրդն անվանում է «Ջրահարսի վարսեր»։ Եթե այցելեք Ջերմուկ, ապա սա այն վայրն է, որը պարզապես չի կարելի բաց թողնել։

Հայաստանի ջրվեժներ #2 Շաքիի ջրվեժ

Սա մեր հայրենիքի ամենատպավորիչ ու հիասքանչ ջրվեժներից մեկն է։ Այս գեղատեսիլ վայրը թաքնված է Սյունիքի մարզում՝ Որոտան գետի կիրճի խորքում։ Ջրվեժի բարձրությունը կազմում է մոտ 18 մետր։

Գեղեցկուհի Շաքիի լեգենդը

Ըստ ժողովրդական ավանդության՝ մի օտարերկրյա զավթիչ, տեսնելով հայուհի Շաքիի անդիմադրելի գեղեցկությունը, սիրահարվում է նրան և հրամայում ամուսնանալ իր հետ։ Սակայն հպարտ աղջիկը, չցանկանալով հնազանդվել բռնակալին, իրեն նետում է բարձր ժայռից։ Անկման պահին նրա թեթև զգեստի փեշերը բացվում են քամուց և վերածվում փրփրադեզ ջրվեժի, որն էլ հենց նրա անունով կոչվում է Շաքի։

Ջրվեժն այսօր

Այսօր ջրվեժի ջրերի հիմնական մասն օգտագործվում է Շաքիի հիդրոէլեկտրակայանի աշխատանքի համար։ Այդ պատճառով ջրվեժն իր ողջ հզորությամբ տեսնելու համար սահմանված են հատուկ ժամեր։ Չնայած դրան, բնության այս յուրօրինակ գանձը շարունակում է մնալ Հայաստանի ամենագրավիչ վայրերից մեկը՝ հիացնելով բազմաթիվ զբոսաշրջիկների ամբողջ աշխարհից։

Հայաստանի ջրվեժներ #3 Թռչկանի ջրվեժ

Թռչկանը Հայաստանի ամենաբարձրահոս և գեղատեսիլ ջրվեժներից մեկն է: Այն գտնվում է Շիրակի և Լոռու մարզերի սահմանին՝ Փամբակ գետի ձախակողմյան վտակ Չիչխան գետի վրա։ Ջրվեժի բարձրությունը 23,5 մետր է։

Անվան հետաքրքիր ծագումը

Ջրվեժի անվանումը կապված է Չիչխան գետում լողացող կարմրախայտ (ֆորել) ձկան հետ։ Ամեն տարի, ձվադրման շրջանում, ձկները լողում են գետի հոսանքին հակառակ։ Հասնելով ջրվեժին՝ նրանք ստիպված են լինում բառացիորեն թռչել ջրի վրայով՝ պատնեշը հաղթահարելու համար։ Այստեղից էլ առաջացել է ժողովրդական «Թռչկան» անունը։

Բնության հուշարձան

2011 թվականից Թռչկան ջրվեժը ներառված է բնության հատուկ պահպանվող տարածքների ցանկում որպես բնության հուշարձան։ Այն հատկապես տպավորիչ է գարնանը, երբ ջրի հոսքը հասնում է իր առավելագույնին, իսկ ձմռանը ջրվեժը հաճախ ամբողջությամբ սառչում է՝ վերածվելով հեքիաթային սառցե քանդակի։

Հայաստանի ջրվեժներ #4 Գեղարոտի ջրվեժ

Այս հրաշալի ջրվեժը գտնվում է Արագածոտնի մարզում՝ Արագած լեռան լանջին։ Այն գոյանում է Քասաղ գետի նույնանուն՝ Գեղարոտ վտակի վրա։ Ջրվեժի բարձրությունը 17 մետր է։

Բնության հրաշքը

Ջրվեժը գտնվում է ծովի մակերևույթից մոտ 3000 մետր բարձրության վրա, ինչի պատճառով ձմռանը ջուրն ամբողջությամբ սառչում է՝ ստեղծելով շնչակտուր և հեքիաթային տեսարան։ Իր կառուցվածքով ու տեսքով այն իսկապես շատ նման է Թռչկան ջրվեժին։

Կարգավիճակը

Գեղարոտի ջրվեժը ներառված է Հայաստանի բնության պետական հուշարձանների ցանկում։ Այն համարվում է բարձրլեռնային գոտու ամենագեղեցիկ ջրային օբյեկտներից մեկը, որն անտարբեր չի թողնում ոչ մի այցելուի։

Հայաստանի ջրվեժներ #5 Խոսրովի ջրվեժ

Այս ջրվեժները գտնվում են Խոսրովի անտառ պետական արգելոցի տարածքում, որն աշխարհի հնագույն պահպանվող տարածքներից մեկն է և մեր երկրի ամենաընդարձակ բնական արգելոցը։ Թեև պահպանվող այս տարածքում կան բազմաթիվ ջրվեժներ, սակայն դրանցից մի քանիսն առանձնանում են իրենց բացառիկ հայտնիությամբ։

Զբոսաշրջային գրավչությունը

Զբոսաշրջիկների մեծ հոսքի հիմնական պատճառներից մեկն այն է, որ որոշ հատվածներում թույլատրվում է զովանալ ջրվեժի վճիտ ջրերում։ Ամռան տապին բազմաթիվ ճանապարհորդներ այցելում են արգելոց՝ վայելելու բնության անդորրն ու լողալու ջրվեժների բյուրեղյա մաքուր ավազաններում։

Պատմական ակնարկ

Հատկանշական է, որ արգելոցը հիմնադրվել է դեռևս 4-րդ դարում՝ Խոսրով Կոտակ թագավորի կողմից, ինչն այս վայրին հաղորդում է ոչ միայն բնապահպանական, այլև պատմամշակութային մեծ արժեք։

Հայաստանի ջրվեժներ #6՝ Խաչաղբյուր կամ Լաստիվեր ջրվեժ

Լաստիվերը Տավուշի մարզի ամենահմայիչ ու խորհրդավոր անկյուններից մեկն է։ Նույնանուն ջրվեժը գտնվում է զովաշունչ Խաչաղբյուր գետի վրա։ Սա կատարյալ վայր է էկոտուրիզմի և ակտիվ հանգստի սիրահարների համար։

Ճանապարհը և գրավչությունը

Ամեն տարի բազմաթիվ տեղացի և օտարերկրյա զբոսաշրջիկներ հաղթահարում են անտառային դժվարանցանելի, բայց չափազանց գեղեցիկ արահետները՝ տեսնելու այս հիասքանչ ջրվեժն ու հարակից քարանձավները։ Լաստիվերը հայտնի է ոչ միայն իր բնությամբ, այլև ժայռերի վրա արված միջնադարյան հանելուկային քանդակներով։

Մտահոգիչ հեռանկարներ

Ցավոք, բնության այս անձեռակերտ հուշարձանի ապագան վտանգված է։ Փոքր հիդրոէլեկտրակայաններ կառուցելու նախագծերը լուրջ սպառնալիք են տարածաշրջանի էկոհամակարգի համար, ինչը մեծ մտահոգություն է առաջացրել բնապահպանների և բնության սիրահարների շրջանում։

Հայաստանի ջրվեժներ #7 Հերհեր կամ Քարավազ ջրվեժ

Այս չքնաղ ջրվեժը գտնվում է Վայոց Ձորի մարզում՝ Հերհեր գետի աջակողմյան վտակի վրա։ Այն թաքնված է խորհրդավոր, ժայռոտ մի կիրճում, ինչը զբոսաշրջիկների համար ճանապարհը դարձնում է փոքր-ինչ բարդ, բայց միևնույն ժամանակ՝ արկածային։

Բնության անդորրը

Ջրվեժի վճիտ ջրերը գահավիժում են ներքև՝ գոյացնելով մի փոքրիկ ու գեղեցիկ լճակ։ Ամռան տապին այստեղ կարելի է հանդիպել բազմաթիվ մարդկանց, ովքեր գալիս են լողալու լճակի բյուրեղյա մաքուր և զով ջրերում։

Քիչ հայտնի, բայց տպավորիչ

Թեև Քարավազը համարվում է Հայաստանի պակաս հայտնի ջրվեժներից մեկը, այն իր գեղեցկությամբ չի զիջում առավել հանրահայտ վայրերին։ Սա կատարյալ վայր է նրանց համար, ովքեր ցանկանում են փախչել քաղաքային աղմուկից և վայելել բնության անխաթար լռությունը։

Լուսանկարի հեղինակ՝ ArmGeo

Ինչպես տեսնում եք, Հայաստանի բնությունը բազմազան և յուրօրինակ է, իսկ մեր շնչակտուր անձրևաջրերը դրա իրական ապացույցն են։ Մեր գեղեցիկ երկրում գտնվելու ընթացքում մի մոռացեք այցելել այս հիասքանչ վայրերը։