Կապույտ մզկիթ

About

Կապույտ մզկիթը (հայտնի նաև որպես Գյոյ մզկիթ կամ Հուսեյն Ալի խանի մզկիթ) 18-րդ դարի պարսկական շիա մզկիթ է և Հայաստանում գործող միակ մզկիթը։ Այն կառուցվել է 1766 թվականին (1179 թ.՝ հիջրայի օրացույցով)՝ պարսկական տիրապետության ժամանակ Երևանի սարդար (կառավարիչ) Հուսեյն Ալի խանի հրամանով՝ նախկին Դեֆ Սուլթանի մզկիթի տեղում, որը ավերվել էր 1679 թվականի երկրաշարժի հետևանքով։
Ժամանակին այն Երևանի մոտ տասը մզկիթներից ամենամեծն էր։ Կապույտ մզկիթը պահպանվեց խորհրդային տարիների քանդումներից և 1937–1982 թվականներին ծառայեց որպես Երևանի պատմության և բնագիտության թանգարան։ Հետագայում այն վերադարձվեց կրոնական օգտագործման և 1994–1998 թվականներին վերականգնվեց Իրանի կառավարության ֆինանսավորմամբ։ Այսօր համալիրը կառավարվում է Հայաստանում Իրանի դեսպանատան կողմից՝ 2015 թվականին կնքված 99-ամյա համաձայնագրի հիման վրա։
Այցելուները կարող են տեսնել ներքին բակի շուրջ կառուցված ուղղանկյուն համալիրը (97.2 × 66.5 մ), որի 71 × 47 մ չափերով բակը սալարկված է տուֆով, իսկ կենտրոնում գտնվում է քարե շատրվան։ Համալիրի հարավարևմտյան անկյունում բարձրանում է 20 մետր բարձրությամբ շրջանաձև մինարեթը, իսկ հյուսիսային և հարավային թևերում գտնվում են աղոթասրահները։ Գմբեթներն ու մինարեթը զարդարված են կապույտ, դեղին և կանաչ ջնարակապատ աղյուսներով։
Համալիրում գործում են նաև գրադարան, ուսումնական դասասենյակներ, ինչպես նաև մշակութային միջոցառումների և ցուցահանդեսների համար նախատեսված տարածքներ։